Mój rok na Syberii

Co można powiedzieć o tej książce z dzisiejszej perspektywy? Przede wszystkim jest to oczywiście trawelog przeznaczony dla szerokiego kręgu czytelników, których miał zainteresować tematem, a także czegoś nauczyć. W związku z tym napisany został w sposób zajmujący i wciągający. Nie jest to jednak typowa książka tego typu, składająca się głównie z impresji podróżnika, który opisuje zewnętrzną stronę tego, co widzi, wtłaczając tamtą rzeczywistość w swoje kalki i stereotypy, egzotyzując ją i udziwniając. Tutaj mamy do czynienia z tekstem osoby dobrze znającej to, o czym pisze. Widać jej głęboką wiedzę na temat Syberii, która jest rezultatem lektury opracowań historycznych i etnologicznych, a także własnych badań. W interesujący sposób przekazuje informacje na temat życia tubylców, zaczynając od ciekawego przykładu, który później uogólnia. Poznajemy przy tej okazji wielu tubylczych bohaterów i ich losy. Kunszt literacki Czaplickiej (i Halla) widać najlepiej w opisach krajobrazu i przyrody, oddających zarówno ich dzikość, jak i piękno. (Maria Czaplicka i jej syberyjska wyprawa Grażyna Kubica) Ważnym wymiarem odróżniającym z kolei książkę Czaplickiej od ówczesnych tekstów naukowych antropologów jest obecność autorki w tej prozie. Pisze ona w pierwszej osobie o swoich przeżyciach i przygodach, dzieli się opiniami i dokonuje interpretacji na własny rachunek. Często jest autoironiczna. Opowieść rozpoczyna się od przedstawienia, jak słowo Syberia kojarzyło się Polakom: dawniej jako miejsce zesłania, a wtedy jako szansa zawodowej kariery. Ona zaś dzięki studiom w Anglii zobaczyła w Syberii jeszcze coś innego – fascynujący teren badań naukowych. Zatem od początku przedstawia siebie jako Polkę, ale jednocześnie pisze też o Anglii jako swym „ drugim domu” i miejscu, z którym wiązała się jej naukowa kariera (…). Wyróżniał ją natomiast kobiecy aktywizm i socjalistyczne zaangażowanie, talent literacki i etnograficzny, niezwykły upór w dążeniu do celu i chęć zaznaczenia swego miejsca w świecie. (Maria Czaplicka i jej syberyjska wyprawa Grażyna Kubica)